Göz ağrısı, polikliniğe getirilen şikâyetlerin içinde en çok korku yaratanlardan biri. Hastalar önce "gözümde bir şey mi var" diye düşünüyor, sonra "görmem mi gidecek" kaygısı geliyor. Gerçek şu: göz ağrısının büyük bölümü kuruluk, yabancı cisim ya da kapak iltihabı gibi geçici nedenlere bağlıdır. Ama bir kısmı gecikmeden müdahale gerektirir. Bu yazıda ağrının gözden mi çevreden mi geldiğini ayırmayı, yüzeyel ve kapak kaynaklı ağrıyı, göz hareketiyle artan ağrıyı, baş ağrısının rolünü, acil tabloları ve evde ne yapılıp ne yapılmayacağını anlatacağım.
Hastaların "göz ağrısı" dediği şikâyet her zaman gözün kendisinden gelmez. Gözün çevresindeki kemik yapı, sinüsler, çene eklemi ve baş ağrısı kaynakları da aynı bölgede ağrı yaratabilir. Ayrımı yaparken önce şu soruyu soruyorum: Ağrı yüzeyde mi, derinde mi? Gözün yüzeyinden gelen ağrı yanıcı, batıcı ya da kumlu bir histir; derindeki ağrı ise zonklayıcı, ağırlık veren ve çoğu zaman göz hareketiyle ya da baş ağrısıyla birliktedir.
Ağrının bir gözde mi iki gözde mi olduğu, ışıktan rahatsız edip etmediği ve görmenin değişip değişmediği de yönlendiricidir. Bu ayrıntılar muayeneye gelmeden önce aklınızda tutulursa tanıya hızla yaklaşılır.
Göz yüzeyi sinir uçlarıyla çok zengindir; en küçük tahriş bile belirgin ağrı yapar. Yüzeyel göz ağrısının sık nedenleri şunlardır:
Kuru göz ve alerjik tahriş genellikle iki gözü birlikte tutar. Tek gözde ani başlayan, gözü açmayı zorlaştıran ağrı ise korneanın yüzeyinin zedelendiğini düşündürür. Lens kullananlarda ağrı ve kızarıklık, enfeksiyon belirtisi olabileceğinden lens çıkarılıp muayene olunmalıdır. Kızarıklık ve tahriş birlikte olduğunda gözde kızarıklık yazısındaki ayrım size yol gösterebilir.
Hastalar kapak ağrısını da çoğunlukla "göz ağrısı" olarak tarif ediyor. Kapakta kırmızı, sıcak ve dokununca ağrılı bir şişlik arpacığın tipik görünümüdür. Kapak kenarı iltihabı ise kirpik dibinde kabuklanma, yanma ve ağırlık hissi bırakır. Bu şikâyetler genellikle evde ılık kompres ve kapak temizliğiyle düzelir. Kapak şişliği hızla yayılıyorsa, kızarıklık yüze doğru ilerliyorsa, ateş ya da gözü oynatırken ağrı varsa göz çukuru enfeksiyonu düşünülür ve bu acildir.
Göz çevresindeki kaşıntı ve tahriş ayrıca göz kaşıntısı yazısında anlatılan nedenlerden de kaynaklanabilir.
Göz hareket ettirilirken artan ağrı, gözün yüzeyinden çok derindeki yapılara işaret eder. Bunun arkasında sinüs iltihabı, göz çukuru çevresindeki iltihap ya da görme sinirinin iltihabı olabilir. Görme sinirinin iltihabında ağrıya çoğu kez görmede azalma, renklerin soluk görünmesi ve görme alanında kayıp eşlik eder. Bu tablolar bekletilmeden göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Gözü hareket ettirmek ağrıyı artırıyor ve bir de görme azalmışsa "yarın bakarım" demeyin. Bu birleşim hızlı muayene gerektirir.
Gerilim tipi baş ağrısı ve migren, gözün arkasında ya da çevresinde ağrı yaratabilir. Ağrı alın ve şakak bölgesinde hissediliyor, ışık ve gürültüden rahatsızlık var ve gözün kendisi normal görünüyorsa kaynak çoğu kez baş ağrısıdır. Bu durumda tedavi göz hekiminden çok nöroloji ya da dahiliye alanına girer. Ancak göz yorgunluğu ve düzeltilmemiş kırma kusuru da baş ağrısı yapabilir; bu nedenle göz muayenesi bu şikâyette yerinde bir adımdır.
Daha önce yaşanmamış, çok şiddetli, ani başlayan baş ağrısı göz şikâyeti olmasa bile acil değerlendirme gerektirir.
Aşağıdaki bulgulardan biri ağrıya eşlik ediyorsa gecikmeden göz hekimine ya da acil servise başvurulmalıdır:
Bu belirtiler kornea hasarını, göz içi basıncında ani yükselmeyi, göz içi yapıların iltihabını ya da göz çukuru enfeksiyonunu düşündürebilir. Bunlar gözün görme gücünü kalıcı olarak etkileyebileceğinden tanı muayenede konur, evde tahmin edilmez.
Hafif, geçici ve görmeyi etkilemeyen ağrıda şu adımlar makuldür:
Yapılmaması gerekenler de aynı derecede önemli. Gözü ovmak kornea çiziğini ağırlaştırabilir. Eski, başkasına verilmiş ya da neyin içerdiği belli olmayan göz damlalarını kullanmak risklidir; özellikle kortizonlu damlalar hekim denetimi olmadan kullanılmamalıdır. Yabancı cisim batmışsa çıkarmaya çalışmayın. Kimyasal sıçramasında ilk adım hekime ulaşmadan önce gözü bol suyla en az on beş dakika yıkamaktır. Uzun süren ekran kullanımı kaynaklı şikâyetler için göz yorgunluğu ve ekran kullanımı yazısına bakabilirsiniz.
Birkaç saat ya da bir iki gün içinde gerileyen, görmeyi etkilemeyen hafif ağrı çoğunlukla beklenebilir. Şu durumlarda muayene gerekir:
Kimyasal sıçraması, darbe, ani görme kaybı ve şiddetli ağrıyla birlikte bulantı kusma hâlinde beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.
Neden belirlenmeden tek bir yanıt yoktur. Kuruluk ve yorgunlukta ekran molası, ılık kompres ve koruyucusuz suni gözyaşı rahatlatır. Görme azalması, kızarıklık ya da ışık hassasiyeti varsa evde denemek yerine muayene gerekir.
En sık kuru göz, yabancı cisim, kornea çiziği, kapak iltihabı, alerji ve enfeksiyon neden olur. Sinüs, baş ağrısı ve görme sinirinin iltihabı gibi gözün dışındaki ya da derindeki nedenler de ağrı yapabilir.
Tek gözdeki ağrı yabancı cisim, kornea çiziği, kontakt lens tahrişi, enfeksiyon ya da gözün iç yapılarındaki sorunlardan kaynaklanabilir. Ağrıya kızarıklık, ışık hassasiyeti veya görme azalması eşlik ediyorsa aynı gün değerlendirilmelidir.
Gözü oynatınca artan ağrı genellikle gözün yüzeyinden çok derin yapılara işaret eder. Sinüs iltihabı, göz çukuru çevresindeki iltihap ya da görme sinirinin iltihabı olabilir. Görmede azalma varsa beklemeden muayene gerekir.
Kapak ağrısı çoğunlukla arpacık ya da kapak kenarı iltihabından kaynaklanır. Ilık kompres ve kapak temizliği rahatlatır. Şişlik hızla yayılıyorsa, ateş varsa ya da göz hareketinde ağrı oluyorsa acil değerlendirme gerekir.
Evet. Gerilim tipi baş ağrısı, migren ve düzeltilmemiş kırma kusuru göz çevresinde ağrı yapabilir. Ancak ani, çok şiddetli ya da görme değişikliğiyle birlikte olan baş ağrısı acil değerlendirme gerektirir.
Ani görme azalması, belirgin kızarıklıkla birlikte şiddetli ağrı, bulantı kusma, ışıkların etrafında halka görme, kimyasal sıçraması, darbe ve kapak çevresinde yayılan şişlik ateşle birlikteyse beklenmeden başvurulmalıdır.
Türkçe
