Caddebostan Mah. Bağdat Cad. No 226 Birgen İş Merkezi Kat 2 Daire 10 Kadıköy - İstanbul
+90 553 910 91 39 info@aysedolarbilge.com
Oküler yüzey hastalıkları, korneayı, konjonktivayı, göz kapağı kenarını ve gözyaşı filmini etkileyen hastalıkların ortak adıdır. Kuru göz, blefarit, alerjik konjonktivit, pterjiyum, kimyasal yaralanmalar, kapak yapışıklıkları ve konjonktiva tümörleri bu başlık altında toplanır. Ortak şikâyetleri batma, kızarıklık, sulanma ve dalgalanan görmedir.

Göz Yüzeyinin & Konjonktivanın Tümörleri

Konjonktiva, gözün beyaz kısmını ve kapak iç yüzeyini örten saydam zardır. Bu zarda gelişen kitlelerin çoğu iyi huyludur, ancak melanom ve skuamöz hücreli karsinom gibi kötü huylu türler de görülür. Ayrım muayene ve gerektiğinde patolojik inceleme ile yapılır; tedavi tümörün cerrahi olarak çıkarılmasına dayanır.

Blefarit

Blefarit, göz kapağı kenarının kronik iltihabıdır. Kirpik diplerinde kepeklenme, kapak kenarında kızarıklık, kaşıntı, sabahları yapışma ve gözde kuruluk yapar. Tedavinin temeli düzenli göz kapağı hijyenidir; gerektiğinde antibiyotikli ve iltihap baskılayıcı tedaviler eklenir.

Göz Yüzeyi & Kapak Yapışıklıkları (Semblefaron)

Semblefaron, göz kapağının iç yüzeyi ile göz yüzeyi arasında yapışıklık oluşmasıdır. Travma, kimyasal yanık, şiddetli enfeksiyonlar ve bazı otoimmün hastalıklardan sonra gelişir. Göz hareketlerini kısıtlar, kuruluk ve kapak şekil bozukluğu yapar. Tedavisi yapışıklığın ayrılması ve açığa çıkan yüzeyin uygun bir doku ile örtülmesidir.

Göz Yüzeyinin Kimyasal Yaralanmaları

Göze kimyasal sıçradığında sonucu belirleyen şey ilk dakikalarda yapılanlardır: gözü bol su ile en az 15-20 dakika yıkamak, nötralize etmeye çalışmamak ve ardından vakit kaybetmeden hekime başvurmak. Alkali maddeler asitlere göre dokuya daha derin işler; şiddetli olgularda amniyotik membran ve limbal kök hücre nakli gerekebilir.

Allerjik Konjonktivitler

Allerjik konjonktivit, göz yüzeyini kaplayan konjonktivanın polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü gibi alerjenlere verdiği aşırı duyarlılık tepkisidir. Baskın şikâyet kaşıntıdır; kızarıklık, sulanma ve kapak şişliği eşlik eder. Tetikleyiciden korunma, soğuk kompres ve uygun göz damlaları ile şikâyetler kontrol altına alınabilir.

Kuru Göz Hastalığı

Kuru göz, gözyaşının miktarının azalması ya da kalitesinin bozulması sonucu göz yüzeyinin korumasız kalmasıdır. Batma, kumlanma, yanma ve paradoksal biçimde sulanma yapar. Tedavide suni gözyaşı damlaları, göz kapağı bakımı ve uygun hastalarda gözyaşı noktası tıkaçları birlikte kullanılır.

Pterjiyum

Pterjiyum, halk arasında gözde et büyümesi diye bilinen, konjonktivadan korneaya doğru ilerleyen üçgen biçimli bir dokudur. Güneş ışığına uzun süreli maruziyet başlıca nedendir. Küçük ve durağan lezyonlar takip edilir; ilerleyen ya da görmeyi etkileyen olgularda kişinin kendi göz yüzeyinden alınan otogreft ile cerrahi uygulanır.

Oküler Yüzey Nedir?

Oküler yüzey; korneayı, gözün beyaz kısmını ve kapak iç yüzeyini örten konjonktivayı, göz kapağı kenarını ve bunların üzerini kaplayan gözyaşı filmini birlikte tanımlayan bir bütündür. Bu yapıların hepsi aynı anda çalışır: kapak her kırpışta gözyaşını yüzeye yayar, kapak kenarındaki bezler gözyaşının buharlaşmasını önleyen yağ tabakasını üretir, konjonktiva ve kornea bu ince tabakanın altında korunur.

Bu bütünlük, oküler yüzey hastalıklarını anlamanın anahtarıdır. Halkalardan biri bozulduğunda diğerleri de etkilenir; bu yüzden kuru göz şikâyetiyle gelen bir hastada asıl sorunun kapak kenarında, kaşıntı şikâyetiyle gelen birinde ise altta yatan kuruluğun olması sık karşılaşılan bir durumdur. Muayenede yüzeyin tamamını değerlendirmemin sebebi budur.

Bu Bölümde Ele Alınan Hastalıklar

Kuru göz hastalığı — gözyaşının miktarının ya da kalitesinin yetersiz kalması. Batma, kumlanma, dalgalanan görme ve paradoksal biçimde sulanma yapar.

Blefarit — göz kapağı kenarının kronik iltihabı. Kepeklenme, kızarıklık, sabahları yapışma ve tekrarlayan arpacıkla seyreder.

Allerjik konjonktivitler — konjonktivanın polen, ev tozu akarı ve hayvan tüyü gibi alerjenlere verdiği aşırı duyarlılık tepkisi. Baskın şikâyet kaşıntıdır.

Pterjiyum — halk arasında gözde et büyümesi denen, konjonktivadan korneaya ilerleyen doku. Güneş maruziyetiyle ilişkilidir.

Göz yüzeyinin kimyasal yaralanmaları — asit, alkali ve tahriş edici maddelerin göze teması. Acil ilk yardım gerektiren tek başlıktır.

Göz yüzeyi ve kapak yapışıklıkları (semblefaron) — kapak iç yüzeyi ile göz yüzeyinin birbirine yapışması. Göz hareketlerini kısıtlar.

Göz yüzeyinin ve konjonktivanın tümörleri — göz akı üzerinde gelişen kitleler; çoğu iyi huyludur, bir bölümü cerrahi gerektirir.

Ortak Belirtiler

Batma, kumlanma ve yabancı cisim hissi.

Kızarıklık: Sürekli ya da tekrarlayan biçimde.

Kaşıntı: Alerjik hastalıkların en tipik bulgusu.

Sulanma: Kuruluğa bağlı refleks sulanma ya da gözyaşı kanalı kaynaklı olabilir.

Göz kırpınca düzelen dalgalı bulanık görme.

Işığa hassasiyet ve gün sonuna doğru artan göz yorgunluğu.

Kapak kenarında kepeklenme, kabuklanma ya da kirpik dökülmesi.

Göz yüzeyinde kabarıklık, kitle ya da renk değişikliği.

Tanıda Kullanılan Yöntemler

Biyomikroskopik muayene: Kornea, konjonktiva ve kapak kenarının büyütme altında ayrıntılı incelenmesi. Üst kapağın çevrilmesi bu muayenenin ayrılmaz parçasıdır.

Gözyaşı testleri: Gözyaşı kırılma zamanı gözyaşı filminin ne kadar dayandığını, Schirmer testi ise üretim miktarını gösterir.

Yüzey boyaması: Floresein ve lissamin yeşili ile kornea ve konjonktivadaki hasarlı alanlar görünür hale gelir.

Meibomius bezlerinin değerlendirilmesi: Kapak kenarına bası ile bez ağızlarının açıklığı ve salgının kıvamı incelenir.

Ön segment görüntüleme ve fotoğraflama: Kitlelerin ve pterjiyumun ilerlemesini objektif olarak izlemek için kullanılır.

Biyopsi: Şüpheli konjonktiva lezyonlarında kesin tanı için gereklidir.

pH ölçümü: Kimyasal yaralanmalarda yıkamanın ne zaman sonlandırılacağını belirler.

Tedavi Yaklaşımları

Göz yüzeyini destekleyen tedaviler: Koruyucusuz suni gözyaşı damlaları, jeller ve gece merhemleri.

Göz kapağı bakımı: Ilık kompres, kapak masajı ve kapak kenarı temizliği. Kuru göz ve blefaritte tedavinin temelidir.

İlaç tedavisi: Enfeksiyon, alerji ve iltihaba yönelik damlalar; hepsi hekim değerlendirmesi ile ve süreli kullanılır.

Gözyaşı noktası tıkaçları: Üretilen gözyaşını göz yüzeyinde daha uzun tutar.

Cerrahi tedavi: Pterjiyum ve konjonktiva tümörlerinin çıkarılması, yapışıklıkların ayrılması, konjonktival otogreft ve amniyotik membran uygulamaları, ağır olgularda limbal kök hücre nakli.

Kapak konumunun düzeltilmesi: İçe ya da dışa dönen kapak ve batan kirpikler göz yüzeyini sürekli zedeler; bu sorunlar göz kapağı hastalıkları bölümünde ele alınmıştır.

Göz Yüzeyini Korumak İçin Öneriler

Ekran başında düzenli ara verin ve bilinçli olarak tam göz kırpın; yarım kırpma gözyaşının yağ tabakasını yaymaz.

Klima ve kalorifer akımını yüzünüze yöneltmeyin, ortam nemini artırın.

Açık havada ultraviyole filtreli, yanlardan da koruyan güneş gözlüğü kullanın. Bu, pterjiyum ve konjonktiva tümörleri için en etkili korunma yoludur.

Kimyasal maddelerle çalışırken koruyucu gözlük ya da siperlik takın; temizlik ürünlerini kapalı ortamda karıştırmayın.

Göz kapağı temizliğini günlük rutine bağlayın, göz makyajını akşam mutlaka temizleyin.

Gözlerinizi ovuşturmayın; ovmak hem iltihabı artırır hem korneanın şeklini bozabilir.

Göz akında büyüyen bir kabarıklık, koyulaşan bir ben ya da geçmeyen tek taraflı kızarıklık fark ederseniz muayene olun.

Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge
Göz Hastalıkları Uzmanı

1,000+ den fazla mutlu sağlık desteği.
10+
Sağlık personeli tarafından destek
4.9
200+ Puanlama
Scroll
BİZİ ARAYIN
WHATSAPP HATTI