Gözyaşı, sanıldığı gibi yalnızca sudan ibaret değildir. En altta göz yüzeyine tutunmayı sağlayan müsin tabakası, ortada su tabakası, en üstte ise göz kapağı kenarındaki meibomius bezlerinden salgılanan ince bir yağ tabakası bulunur. Bu yağ tabakası suyun buharlaşmasını engeller. Kuru göz hastalığı, bu üç katmandan herhangi birinin yetersiz kalması sonucu göz yüzeyinin korumasız kalması ve tahriş olmasıdır.
Hastalarıma bunu şöyle özetliyorum: kuru göz her zaman gözyaşının az olması demek değildir. Gözyaşı yeterli miktarda üretilse bile yağ tabakası bozuksa gözyaşı çok çabuk buharlaşır ve göz kurur. Buharlaşmaya bağlı bu tip, günlük pratikte gördüğüm en yaygın biçimdir ve tedavisi yalnızca damla damlatmakla sınırlı kalmaz.
Tedavinin temelini oluşturur ve göz yüzeyini nemlendirerek şikâyetleri hafifletir. Hastalarımın en çok sorduğu şey hangi damlanın seçileceğidir; burada iki ölçüt önemlidir. Birincisi koruyucu madde içerip içermediğidir: günde dörtten fazla damlatılacaksa ya da göz yüzeyi hassassa koruyucusuz, tek dozluk biçimler tercih edilir, çünkü koruyucu maddelerin kendisi uzun vadede yüzeyi tahriş eder. İkincisi kıvamdır: sulu damlalar gündüz kullanım için rahattır, jel ve merhem biçimleri geceleri daha uzun süre kalır ama görmeyi geçici olarak bulanıklaştırır. Buharlaşmaya bağlı kuru gözde yağ içeren damlalar daha etkilidir. Uygun damla biçimini muayene sonrası birlikte belirliyoruz.
Meibomius bezleri tıkalıysa damla tek başına yetmez. Bakım üç adımdan oluşur: göz kapağına 5-10 dakika ılık kompres uygulamak, ardından kapağı kirpik hizasında parmakla nazikçe masaj yaparak bez içeriğini boşaltmak ve kapak kenarını uygun bir temizleyiciyle silmek. Bunu günlük alışkanlık haline getirmek gerekir; birkaç gün uygulayıp bırakıldığında şikâyetler geri döner.
Orta ve ağır olgularda göz yüzeyindeki kronik iltihap kısır bir döngü oluşturur. Bu durumda hekim denetiminde iltihabı baskılayan damlalar ve kapak kenarındaki iltihaba yönelik tedaviler eklenir. Bu ilaçların etkisi haftalar içinde ortaya çıkar; ilk günlerde fark görülmemesi tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez.
Gözyaşı üretimi gerçekten azalmışsa üretilen gözyaşını göz yüzeyinde daha uzun tutmak mantıklı bir yaklaşımdır. Bunun için kapak kenarındaki gözyaşı noktasına küçük bir tıkaç yerleştiriyorum. İşlem muayenehane koşullarında, damla anestezisi ile birkaç dakikada yapılır, dikiş gerektirmez. Silikon tıkaçlar istendiğinde çıkarılabilir; bu yüzden önce geçici bir tıkaçla yanıtın ölçüldüğü de olur. Şikâyetlerde belirgin rahatlama sağlarken damla kullanma sıklığını da azaltır.
Meibomius bezi işlev bozukluğunun ön planda olduğu olgularda kapak kenarına uygulanan ısı ve masaj temelli cihaz tedavileri ile yoğun atımlı ışık uygulamaları gündeme gelebilir. Göz yüzeyinde iyileşmeyen defektlerin bulunduğu ağır olgularda kişinin kendi kanından hazırlanan serum damlaları ya da yüzeyi koruyan özel lensler kullanılabilir. Bu ileri seçenekler her hastaya değil, tabloya göre seçilir.
Şikâyetleriniz suni gözyaşı damlasına rağmen sürüyorsa, görmede kalıcı bulanıklık, şiddetli ışık hassasiyeti, gözde ağrı ya da kapak kenarında tekrarlayan iltihap varsa muayene olmanızı öneriyorum. Kuru göz çoğu zaman tek başına ilerlemez; altında düzeltilebilir bir kapak sorunu, alerji ya da sistemik bir hastalık bulunabilir. Göz yüzeyini ilgilendiren diğer başlıkları oküler yüzey hastalıkları bölümünde bulabilirsiniz.
Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge
Göz Hastalıkları Uzmanı
Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge olarak deneyimli ekibimle tanı ve tedavi hizmeti vermekteyim.
Göz yüzeyi kuruduğunda buradaki sinir uçları uyarılır ve göz refleks olarak bol miktarda gözyaşı üretir. Bu refleks gözyaşı hızla ve kalitesiz üretildiği için göz yüzeyinde tutunamaz, yanaktan aşağı akar. Bu yüzden sulanma şikâyetiyle gelen hastaların bir bölümünde asıl sorun kuruluktur. Ayırıcı tanıda gözyaşı kanalı tıkanıklığı da değerlendirilir.
İki ölçüte bakıyorum. Birincisi koruyucu madde: günde dörtten fazla damlatılacaksa ya da göz yüzeyi hassassa koruyucusuz, tek dozluk biçimler tercih edilir, çünkü koruyucular uzun vadede yüzeyi tahriş edebilir. İkincisi kıvam: sulu damlalar gündüz için rahattır, jel ve merhemler gece daha uzun kalır ama görmeyi geçici olarak bulanıklaştırır. Buharlaşmaya bağlı kuru gözde yağ içeren biçimler daha etkilidir.
Hayır. Suni gözyaşı damlaları gözyaşı bezinin çalışmasını baskılamaz, yalnızca eksik olanı dışarıdan tamamlar; bu yüzden bağımlılık yapmaz. Damlayı bıraktığınızda şikâyetlerin geri dönmesi bağımlılık değil, altta yatan kuruluğun sürdüğünü gösterir. Dikkat edilmesi gereken tek nokta, sık kullanımda koruyucu madde içermeyen biçimlerin seçilmesidir.
Nedene bağlıdır. İlaç kullanımı, ekran yoğunluğu ya da ortam koşulları gibi geçici bir sebep varsa etken ortadan kalktığında şikâyetler tümüyle geçebilir. Meibomius bezi işlev bozukluğuna veya sistemik bir hastalığa bağlı kuru göz ise kronik seyreder; bu olgularda hedef hastalığı yok etmek değil, göz yüzeyini rahat ve sağlıklı tutacak bir düzeni sürdürmektir.
İşlem muayenehane koşullarında, damla anestezisi altında birkaç dakika sürer; kesi ya da dikiş gerektirmez. Kapak kenarındaki gözyaşı noktasına küçük bir silikon tıkaç yerleştirilir ve üretilen gözyaşı göz yüzeyinde daha uzun kalır. Silikon tıkaçlar istendiğinde çıkarılabilir. Yanıtı önceden ölçmek için kendiliğinden eriyen geçici tıkaçlarla başlanabilir.
Alerjide baskın şikâyet kaşıntıdır, mevsimsel veya belirli bir tetikleyiciyle ilişkilidir ve genellikle burun akıntısı, hapşırık gibi bulgular eşlik eder. Kuru gözde ise batma, kumlanma ve yorgunluk ön plandadır, şikâyetler gün ilerledikçe artar. İkisi sıklıkla bir arada bulunur; muayenede kapak kenarı, gözyaşı filmi ve konjonktivadaki papilla yapısı bu ayrımı yapmamızı sağlar.
Ekrana odaklandığımızda göz kırpma sayısı normalin üçte birine kadar düşer ve kırpmaların çoğu yarım kalır. Her 20 dakikada bir kısa ara verip birkaç kez bilinçli olarak tam kırpın. Ekranı göz hizasının biraz altına almak kapağın daha çok kapanmasını sağlar ve buharlaşmayı azaltır. Klima akımını yüzünüze yöneltmeyin, ortam nemini artırın ve gerekiyorsa gün içinde koruyucusuz suni gözyaşı kullanın.
Kontakt lens gözyaşı filmini böldüğü için kuruluğu belirginleştirir. Günlük kullanım süresini kısaltmak, lens uyumlu koruyucusuz damla kullanmak ve lens bakım solüsyonunu hekiminizle gözden geçirmek çoğu zaman yeterli olur. Şikâyetler sürerse lens tipinin veya materyalinin değiştirilmesi gerekebilir. Kapak kenarında iltihap varsa lens kullanımına ara verilmesini öneriyorum.
Detaylı bilgi almak için iletişim bilgilerinizi bize gönderin, en kısa sürede sizi arayalım Şimdi Bilgi Al
Türkçe
