Kirpik batması, kirpiklerin normal yönünün dışında büyüyerek göz yüzeyine temas etmesi durumudur. Tıp yazınında trikiyazis olarak adlandırılır. Bu durum, gözde tahriş, kızarıklık, ağrı ve hatta enfeksiyona neden olabilir. Kirpik batmaları, genellikle göz kapağı kenarında meydana gelir ve tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Sağlıklı bir kapakta kirpikler gözden uzağa, dışa doğru büyür. Kirpik kökü zedelendiğinde ya da kapak kenarı yön değiştirdiğinde, kirpik içeri doğru döner ve her kırpışta korneayı süpürür. Kornea vücudun en yoğun sinir ağına sahip dokusudur; bu yüzden tek bir ters kirpik bile dayanılmaz bir batma hissi yaratabilir. Hastalarım çoğu zaman "gözümde bir şey var, çıkaramıyorum" diyerek geliyor.
Hayır, ikisini ayırmak önemlidir. Göze kirpik kaçması, dökülen serbest bir kirpiğin göz yüzeyine ya da kapak altına takılmasıdır; birkaç dakika ile birkaç saat içinde gözyaşıyla dışarı atılır ve şikâyet biter. Kirpik batması (trikiyazis) ise kirpiğin kökü kapakta durduğu, yalnızca yönü bozulduğu için sürekli ve tekrarlayan bir şikâyettir; kendiliğinden geçmez. Günlerdir süren, damlayla geçmeyen batma hissi varsa ikinci durumdan söz ediyoruz demektir.
Bu, hastalarımın en sık sorduğu soru. Yanıt, batmanın nedenine göre değişiyor.
Serbest bir kirpik gözünüze kaçtıysa: Gözünüzü ovuşturmayın; ovmak kirpiği korneaya bastırır ve yüzeyi çizebilir. Temiz elle üst kapağı hafifçe tutup alt kirpiklerin üzerine indirmek, kirpiğin süpürülüp çıkmasına yardımcı olur. Bol bir yapay gözyaşı damlası ya da steril serum fizyolojik ile gözü yıkamak çoğu zaman yeterlidir. Birkaç saat içinde geçmezse, göz kırmızı kalırsa ya da görmede bulanıklık olursa muayene olmanız gerekir.
Kirpiğin yönü bozulduysa (trikiyazis): Bu tabloda evde yapılabilecek kalıcı bir şey yoktur. Yapay gözyaşı rahatlatır ama kirpik büyümeye devam ettiği için şikâyet tekrarlar. Kalıcı çözüm, ters kirpiğin kökünün ortadan kaldırılması ya da kapak konumunun düzeltilmesidir. Kirpiği cımbızla çekmek birkaç haftalık rahatlama sağlar; ancak kirpik aynı yönde yeniden uzar ve genellikle daha sert bir uçla döner. Bu yüzden cımbızı tek başına bir tedavi olarak görmüyorum, yalnızca muayeneye kadar geçici bir çözüm olarak kabul ediyorum.
Şikâyetin kalıcı olarak geçmesi için altta yatan nedenin ele alınması gerekir: blefarit varsa kapak hijyeni ve ılık kompresle iltihabın kontrol altına alınması, entropion varsa kapağın cerrahi olarak düzeltilmesi, birkaç ters kirpik varsa köklerinin yok edilmesi.
Bir ya da birkaç ters kirpik varsa işlemi muayenehane koşullarında, kapak kenarına yapılan lokal anesteziyle gerçekleştiriyorum. Kirpik kökü mikroskop altında bulunur ve elektroliz ya da lazerle yok edilir; işlem birkaç dakika sürer, hasta hemen evine döner. Kök tam olarak yok edilemezse kirpik aylar sonra yeniden çıkabilir; bu durumda işlem tekrarlanır. Uygulama sonrası kapak kenarında birkaç gün süren hafif şişlik ve kabuklanma olağandır.
Geniş bir alanda çok sayıda ters kirpik varsa ya da kapak kenarı yara dokusuyla deforme olmuşsa, tek tek kirpiğe yönelik yöntemler yetersiz kalır. Bu hastalarda kapak kenarının yeniden yapılandırılması gerekir: kirpik köklerini taşıyan şeridin çıkarılması, kapak kenarının döndürülmesi ya da doku greftiyle iç yüzeyin uzatılması gibi işlemler uygulanır. Bu ameliyatlar da çoğunlukla lokal anestezi altında yapılır, yarım saat ile bir saat arasında sürer.
Kirpik batmasına entropion eşlik ediyorsa önce kapak konumu düzeltilir; kalan ters kirpikler ikinci aşamada ele alınır. Ameliyat sonrası dikişler birinci hafta içinde alınır, batma hissi çoğu hastada ilk günlerden itibaren belirgin biçimde geriler. Riskler arasında kirpiğin yeniden çıkması, komşu sağlam kirpiklerin kaybı, kapak kenarında çentiklenme ve nadiren tekrarlama sayılır.
Kirpik batmasını "katlanılabilir bir rahatsızlık" olarak görmemek gerekir. Şikâyetin şiddeti ile kornea hasarının derecesi her zaman örtüşmez; bazı hastalarda yüzey duyarlılığı azaldığı için ağrı hafiflerken hasar ilerlemeye devam eder.
Batma hissi bir günden uzun sürüyorsa, göz kırmızı kalıyorsa, ışığa bakamıyorsanız, görmeniz bulanıklaştıysa ya da aynı gözde şikâyet aylar içinde tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa muayene olmanız gerekir. Muayenede kirpiklerin yönünü büyüterek inceliyor, korneayı boyayarak sürtünmenin bıraktığı izleri değerlendiriyor ve kapak konumunu ölçüyorum. Bu üç bilgi, hangi tedavinin uygun olacağını belirliyor.
Kirpik batması, göz sağlığını ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile göz yüzeyi korunabilir ve komplikasyonlar önlenebilir. Eğer gözünüzde batma, kızarıklık veya benzer belirtiler fark ederseniz, vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir.
Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge
Göz Hastalıkları Uzmanı — Oküloplastik Cerrahi
Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge olarak deneyimli ekibimle tanı ve tedavi hizmeti vermekteyim.
Serbest bir kirpik gözünüze kaçtıysa ovuşturmadan, yapay gözyaşı ya da steril serum fizyolojikle yıkamak çoğu zaman yeterlidir; şikâyet birkaç saat içinde biter. Kirpiğin yönü bozulmuşsa (trikiyazis) evde kalıcı bir çözüm yoktur. Damlalar rahatlatır ama kirpik büyümeye devam ettiği için şikâyet tekrarlar; kalıcı çözüm için kirpik kökünün yok edilmesi ya da kapak konumunun düzeltilmesi gerekir.
En sık nedeni kapak kenarının kronik iltihabıdır (blefarit). Kapağın içe dönmesi (entropion), kapak yaralanmaları ve yanıklar sonrası oluşan yara dokusu, enfeksiyonlar, yaşlanmaya bağlı doku gevşemesi ve kapak kenarına yakın yapılan cerrahiler de kirpiklerin yön değiştirmesine yol açabilir.
Gözünüzü ovuşturmayın; ovmak kirpiği korneaya bastırır ve yüzeyi çizebilir. Temiz elle üst kapağı hafifçe tutup alt kirpiklerin üzerine indirmek kirpiğin süpürülmesine yardımcı olur. Bol yapay gözyaşı ile yıkayın. Birkaç saat içinde geçmezse, göz kırmızı kalırsa ya da görme bulanıklaşırsa muayene olun.
Cımbızla çekmek dört ile sekiz hafta arasında rahatlama sağlar, ancak kirpik aynı yönde yeniden uzar ve genellikle daha sert bir uçla döner. Bu nedenle epilasyonu bir tedavi olarak değil, muayeneye kadar geçici bir çözüm olarak görüyorum. Kendi kendinize yapmaya çalışırken göz yüzeyini çizme riski de vardır.
Bir ya da birkaç ters kirpik varsa işlem muayenehane koşullarında, kapak kenarına yapılan lokal anesteziyle gerçekleştirilir. Kirpik kökü mikroskop altında bulunur ve elektroliz ya da lazerle yok edilir; birkaç dakika sürer. Geniş bir alanda çok sayıda ters kirpik varsa kapak kenarının yeniden yapılandırılması gerekir; bu ameliyatlar yarım saat ile bir saat arasında sürer.
Kirpik kırıldığında birkaç hafta rahatlama olur, sonra yeniden uzayıp batmaya başlar. Bu yüzden hastalar şikâyetin gelip gittiğini söyler. Kirpik kökü kapakta durduğu sürece sorun kendiliğinden çözülmez. Altta entropion gibi bir kapak bozukluğu varsa zamanla daha da belirginleşir.
Sürekli sürtünme korneada çizik, ardından açık yara ve enfeksiyon riski yaratır. Yıllarca süren temas saydam tabakada kalıcı bulanıklık bırakarak görmeyi düşürebilir. Bazı hastalarda yüzey duyarlılığı azaldığı için ağrı hafifler ama hasar ilerlemeye devam eder; bu nedenle şikâyetin şiddetine bakarak beklemek doğru değildir.
Detaylı bilgi almak için iletişim bilgilerinizi bize gönderin, en kısa sürede sizi arayalım Şimdi Bilgi Al
Türkçe
