Gözyaşı kanalı tıkanıklığı olan bebeklerin çoğunda kanal ilk yıl içinde kendiliğinden açılır. Bu sayfa açılmayanlarla ilgili: bir yaşından sonra sulanması süren çocuklarda sondalama, silikon tüp, balon uygulaması ve kanal ameliyatı nasıl planlanır ve takip nasıl yürür. Bebeklik dönemi ile kese masajı ayrı bir konudur; onları bebeklerde doğumsal gözyaşı kanalı tıkanıklığı sayfasında anlattım.
Doğumsal tıkanıklığın nedeni, kanalın burun ucundaki ince zarın açılmamasıdır. Bebeklikte bu zar ince ve esnektir; kanaldaki basınç ve büyümeyle birlikte çoğu bebekte kendiliğinden delinir. Zaman geçtikçe zar kalınlaşır, çevresindeki mukoza kalıcı olarak değişir ve kanal içinde yapışıklık gelişebilir. Artık geçici bir zar değil, yerleşmiş bir darlık vardır.
İlk yaş dolduktan sonra kendiliğinden açılma olasılığı belirgin biçimde azalır. Bu noktadan sonra beklemek, tekrarlayan enfeksiyonlara, cilt tahrişine ve girişimin daha zor bir tabloda yapılmasına yol açar. Bu nedenle bir yaş civarında hâlâ süren sulanmada tedaviyi gündeme alıyorum. Tekrarlayan kese iltihabı ya da belirgin kese şişliği varsa zamanlamayı öne çekiyorum.
Sondalama çoğunlukla bir yaş civarında gündeme gelir. Şikayet hafifse ve enfeksiyon yoksa birkaç ay daha izlenebilir; sulanma göz yüzeyini etkiliyor, çapaklanma sürüyor ya da enfeksiyon tekrarlıyorsa beklemenin anlamı kalmaz. Daha büyük çocuklarda da uygulanır, planlama biraz farklılaşır.
Punktum önce nazikçe genişletilir. Ardından ince, künt uçlu bir sonda kanaliküle sokulup keseye, oradan da nazolakrimal kanal boyunca ilerletilir ve burun ucundaki zar açılır. Sonda kanalın gerçekten açıldığını doğrulamak için serum fizyolojik ile yıkama yapılır ve sıvının buruna geçtiği görülür. İşlem birkaç dakika sürer, kesi yoktur ve dışarıdan iz kalmaz.
İşlem hareketsizlik gerektirdiği için çocuklarda kısa süreli genel anestezi altında yapılır; böylece çocuk ağrı duymaz ve kanal zorlanmadan değerlendirilir. Anestezi öncesi aç kalma süresi ve genel değerlendirme anestezi uzmanının belirlediği şekilde yürütülür. Çocuk çoğunlukla aynı gün evine döner.
İlk kontrolü genellikle ilk hafta içinde, ikincisini birkaç hafta sonra yapıyorum. Sulanmanın azalıp azalmadığına, gözyaşı menisküsünün yüksekliğine ve gerektiğinde boya kaybolma testine bakıyorum.
Şikayetin tekrarlaması işlemin yanlış yapıldığı anlamına gelmez. Açılan bölge iyileşirken yeniden yapışabilir, kanal boyunca darlık zaten mevcut olabilir ya da tıkanıklık tek noktada olmayabilir. Tekrarlayan enfeksiyon geçiren çocuklarda mukozanın nedbeleşmesi de tabloyu zorlaştırır.
İkinci bir sondalamayı, ilk işlemde kanalın rahat geçtiği ve tıkanıklığın basit zar düzeyinde göründüğü çocuklarda değerlendiriyorum. Buna karşılık ilk işlemde belirgin direnç varsa, kanal boyunca darlık saptandıysa ya da çocuk büyükse doğrudan silikon tüp ya da balon uygulamasına geçmek daha mantıklı oluyor. Kararı çocuğun yaşı, önceki işlemin bulguları ve muayenedeki tabloyla birlikte veriyorum.
Silikon tüp, kanalın açık kalmasını sağlamak için yerleştirilen ince ve yumuşak bir tüptür. Sondalamanın tekrarladığı, kanal boyunca darlık saptanan ve daha büyük çocuklarda tercih ediyorum. Tüp punktumdan geçirilip kanal boyunca ilerletilir, uçları burun içinde tespit edilir; dışarıdan görünmez, iç köşede ince bir halka olarak fark edilebilir. Genellikle birkaç ay kalır ve kısa bir işlemle çıkarılır; süre çocuğun yaşına ve kanalın durumuna göre değişir.
Balon dakriyoplastide kanala küçük bir balon kateter yerleştirilir ve kontrollü biçimde şişirilerek dar bölge genişletilir. Sondalamanın yetersiz kaldığı ya da darlığın kanal boyunca yayıldığı durumlarda kullanılır; bazı çocuklarda balon ile silikon tüp aynı seansta uygulanır. Bu yöntemler de kısa genel anestezi altında yapılır ve kesi gerektirmez.
DSR, çocuklarda seyrek gereken bir ameliyattır. Kanal yapısal olarak kullanılamayacak durumdaysa, kese iltihapları tekrarlıyorsa ya da sondalama, balon ve tüp uygulamalarına rağmen sulanma sürüyorsa gündeme gelir. Travma veya cerrahi sonrası kanalın tamamen kapandığı çocuklarda da tercih edilir.
Ameliyatta gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir geçiş oluşturulur; böylece tıkalı kanal atlanmış olur. Cilt kesisiyle ya da burun içinden endoskopik olarak yapılabilir. Çocuklarda genel anestezi gerekir ve genellikle bir gecelik yatış planlanır. Ameliyat sonrası kanalın açık kalmasını desteklemek için bir süre silikon tüp bırakılabilir. Erişkinlerdeki uygulanışı için erişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı, daha önce ameliyat olup şikayeti süren hastalar için başarısız gözyaşı kanal ameliyatlarının tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Her çocuk tıkanıklığı doğumsal değildir. Daha önce hiç şikayeti olmayan bir çocukta sulanma başlamışsa nedeni ayrıca araştırılır.
Burun kökü ve göz çevresine alınan darbeler, orta yüz kırıkları ve kesici yaralanmalar kanalikülü ya da kanalı doğrudan yaralayabilir. Kapak yırtıklarında gözyaşı kanalının da kesilmiş olabileceğini akılda tutuyorum; erken onarım sonucu belirler.
Tekrarlayan kese iltihapları, ağır viral enfeksiyonlar ve uzun süreli konjonktivitler kanal mukozasında nedbe dokusu bırakabilir. Uzun süre kullanılan bazı göz damlaları da kanalikül girişinde daralmaya yol açabilir.
Burun içine yönelik girişimler, sinüs cerrahisi ve konka ameliyatları kanalın burun ucunu etkileyebilir. Belirgin septum eğriliği, konka büyümesi ve burun içi kitleler de kanalın ağzını kapatarak sulanmaya yol açar. Bu nedenle edinsel tıkanıklıkta burun içi değerlendirmeyi atlamıyorum.
Girişim sonrası ilk yıl içinde birkaç kontrol yeterlidir. Silikon tüp uygulanan çocuklarda tüp çıkarılana kadar ara kontroller yapılır, tüp çıkarıldıktan sonra birkaç ay daha izlenir. Sulanan gözde görme gelişimini de değerlendiriyorum; uzun süren tahriş ve tekrarlayan enfeksiyon göz yüzeyini etkileyebilir. Çocukluk çağının diğer başlıkları için çocuk göz hastalıkları, gözyaşı sisteminin geneli için gözyaşı sistemi hastalıkları bölümüne bakabilirsiniz.
Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge
Göz Hastalıkları Uzmanı
Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge olarak deneyimli ekibimle tanı ve tedavi hizmeti vermekteyim.
Kendiliğinden açılma olasılığı ilk yaş içinde yüksek olduğu için sondalama çoğunlukla bir yaş civarında gündeme gelir. Şikayet hafifse ve enfeksiyon yoksa birkaç ay daha izlenebilir; sulanma göz yüzeyini etkiliyor ya da enfeksiyon tekrarlıyorsa beklemenin anlamı kalmaz. Daha büyük çocuklarda da uygulanır, yalnızca planlama farklılaşır.
İşlem kısa süreli genel anestezi altında yapıldığı için çocuk ağrı duymaz. Birkaç dakika sürer, kesi yoktur ve dışarıdan iz kalmaz; çoğunlukla aynı gün taburculuk mümkündür. Sonrasında birkaç gün burundan ya da çapakta hafif kanlı sızıntı olabilir, bu beklenen bir durumdur ve kendiliğinden geçer.
İlk bir iki gün burundan ya da çapakta hafif kanlı sızıntı olağandır. Ödeme bağlı geçici sulanma birkaç gün sürebilir; bu, işlemin sonuçsuz kaldığı anlamına gelmez. Hekimin önerdiği damla belirtilen süre boyunca kullanılır. Çocuk günlük düzenine aynı gün döner, gözünü ovmaması sağlanır. İlk kontrolü genellikle ilk hafta içinde yapıyorum.
Şikayetin tekrarlaması işlemin yanlış yapıldığı anlamına gelmez; açılan bölge iyileşirken yeniden yapışabilir ya da kanal boyunca darlık zaten mevcut olabilir. İlk işlemde kanal rahat geçtiyse ikinci bir sondalama değerlendirilir. Belirgin direnç varsa, kanal boyunca darlık saptandıysa ya da çocuk büyükse doğrudan silikon tüp veya balon uygulamasına geçmek daha mantıklı olur.
Silikon tüp genellikle birkaç ay kalır ve kısa bir işlemle çıkarılır. Bu süre çocuğun yaşına ve kanalın durumuna göre değişir. Tüp dışarıdan görünmez; gözün iç köşesinde ince bir halka olarak fark edilebilir. Tüp yerinden çıkar, göz köşesinden sarkar ya da çocuk tüpe takılırsa gecikmeden başvurmak gerekir.
Dakriyosistorinostomi (DSR) çocuklarda seyrek gerekir. Kanal yapısal olarak kullanılamayacak durumdaysa, kese iltihapları tekrarlıyorsa ya da sondalama, balon ve tüp uygulamalarına rağmen sulanma sürüyorsa gündeme gelir. Travma veya burun cerrahisi sonrası kanalın tamamen kapandığı çocuklarda da tercih edilir. Ameliyatta kese ile burun arasında yeni bir geçiş oluşturulur.
Evet. Daha önce hiç şikayeti olmayan bir çocukta sulanma başlamışsa neden ayrıca araştırılır. Burun kökü ve göz çevresine alınan darbeler, orta yüz kırıkları ve kapak yaralanmaları kanalı doğrudan zedeleyebilir. Tekrarlayan kese iltihapları nedbe dokusu bırakabilir; burun içi girişimler, septum eğriliği ve konka büyümesi de kanalın burun ucunu etkileyebilir.
Detaylı bilgi almak için iletişim bilgilerinizi bize gönderin, en kısa sürede sizi arayalım Şimdi Bilgi Al
Türkçe
