Caddebostan Mah. Bağdat Cad. No 226 Birgen İş Merkezi Kat 2 Daire 10 Kadıköy - İstanbul
+90 553 910 91 39 info@aysedolarbilge.com
Şaşılık, gözlerin aynı noktaya bakamaması durumudur. Çocuk beyni kayan gözü baskıladığı için tedavi edilmediğinde göz tembelliği gelişir. Gözlük, kapama tedavisi ve gerektiğinde kas cerrahisi ile hem hiza hem görme düzeltilebilir; belirleyici olan tedaviye başlama yaşıdır.
Şaşılık muayenesinde göz hizası değerlendirilen çocuk

Çocuklarda Şaşılık Nedir?

Şaşılık (strabismus), gözlerin aynı hizada olmaması ve farklı yönlere bakması durumudur. İki göz aynı noktaya odaklanamadığında beyne iki farklı görüntü ulaşır. Çocuk beyni bu karışıklığı çift görerek değil, kayan gözden gelen görüntüyü baskılayarak çözer. İşte asıl sorun buradadır: baskılanan göz kullanılmadığı için gelişemez ve zamanla göz tembelliği (ambliyopi) yerleşir.

Bu yüzden şaşılığı yalnızca görünüşle ilgili bir konu olarak ele almıyorum. Kayma bazen çok küçüktür, aile yalnızca fotoğraflarda fark eder; ama arkasında ilerleyen bir görme kaybı olabilir. Gözlerde kayma fark edildiğinde "büyüyünce düzelir" beklentisiyle beklemek, en çok zaman kaybettiren yaklaşımdır.

Şaşılık Türleri

Şaşılık, gözlerin uyumlu hareket edememesi durumudur ve aşağıdaki türlere ayrılır:

İçe Şaşılık (Ezotropya): Gözlerin buruna doğru kayması.

Dışa Şaşılık (Ekzotropya): Gözlerin dışa doğru kayması.

Yukarı Şaşılık (Hipertropya): Gözlerden birinin yukarı kayması.

Aşağı Şaşılık (Hipotropya): Gözlerden birinin aşağı kayması.

Kayma sürekli olabileceği gibi yalnızca yorgunlukta, hastalıkta ya da dalgınken ortaya çıkan aralıklı biçimde de görülebilir. Aralıklı kayma da değerlendirilmelidir; kendiliğinden geçmesi beklenen bir bulgu değildir.

Gerçek Şaşılık ile Karıştırılan Durum: Yalancı Şaşılık

Bebeklerde gözün iç köşesindeki deri katlantısı (epikantus) ve burun kökünün geniş olması, gözler tam hizadayken bile içe kaymış görünmesine yol açabilir. Buna yalancı şaşılık diyoruz. Muayenede ışık refleksinin iki gözde simetrik düşüp düşmediğine bakarak ayrımı yapıyorum. Yalancı şaşılık tedavi gerektirmez, ancak bu kararı gözlem yerine muayene vermelidir.

Çocuklarda Şaşılık Neden Olur?

Genetik yatkınlık.

Göz kaslarının dengesiz çalışması.

Refraktif bozukluklar (miyop, hipermetrop, astigmat). Özellikle düzeltilmemiş hipermetrop, uyumsal içe şaşılığın en sık nedenidir.

Nörolojik hastalıklar ve göz sinirlerini etkileyen durumlar.

Travma veya enfeksiyonlar.

Bir gözde görmeyi engelleyen sorunlar: doğumsal katarakt, ileri derecede göz kapağı düşüklüğü ya da göz içi bir hastalık. Yeni başlayan şaşılıkta bu olasılıkları mutlaka dışlıyorum.

Prematüre doğum ve gelişimsel gecikme öyküsü.

Şaşılık Belirtileri: Ailenin Fark Edebileceği İşaretler

Gözlerden birinin içe, dışa, yukarı veya aşağı kayması.

Fotoğraflarda ışık refleksinin iki gözde farklı yerde görünmesi.

Başı yana eğerek ya da çevirerek bakma.

Güneşte ya da yorgunken tek gözünü kapatma.

Derinlik algısında zorlanma; merdiven, top oyunları ve bardağa su doldurma gibi işlerde beceriksizlik.

Büyük çocuklarda çift görme tarifi.

Göz yorgunluğu, baş ağrısı, okumada satır kaybetme.

Çocuklarda Şaşılık Nasıl Teşhis Edilir?

Göz hizası ve kayma açısı ölçümü: Örtme-açma testleriyle kaymanın yönü, miktarı ve sürekli mi aralıklı mı olduğu belirlenir.

Göz hareketlerinin değerlendirilmesi: Her bir göz kasının çalışması ayrı ayrı incelenir.

Sikloplejik refraksiyon: Damla ile odaklama kası gevşetilerek gerçek gözlük numarası ölçülür. İçe şaşılıkta bu basamak tedaviyi doğrudan belirler.

Görme keskinliği ve göz tembelliği değerlendirmesi: Her göz ayrı ayrı ölçülür.

Üç boyutlu görme (stereopsis) testleri: İki gözün birlikte çalışıp çalışmadığını gösterir.

Göz dibi muayenesi: Kaymanın arkasında göz içi bir sorun olup olmadığı araştırılır.

Çocuklarda Şaşılık Tedavi Yöntemleri

Tedavi, çocuğun yaşına, şaşılık türüne ve şiddetine göre planlanır. Sıralama neredeyse her zaman şudur: önce görme, sonra hiza.

Gözlük Kullanımı

Hipermetropiye bağlı içe şaşılık durumlarında etkili olabilir.

Gözlük numarasının düzenli kontrol edilmesi önemlidir.

Uyumsal içe şaşılıkta gözlük tam gün takılmalıdır; ara verildiğinde kayma geri döner.

Kapama Tedavisi

Göz tembelliği (ambliyopi) ile birlikte görülen şaşılıklarda uygulanır.

Sağlam göz kapatılarak tembel gözün çalışması sağlanır.

Kapama, kaymayı düzeltmez; kayan gözün görmesini geliştirir. Cerrahi düşünülüyorsa da önce bu adım tamamlanır.

Süre çocuğun yaşına ve iki göz arasındaki görme farkına göre belirlenir, her kontrolde güncellenir.

Ortoptik Egzersizler

Göz kaslarını güçlendirmek için yapılan egzersizlerdir.

Özellikle dışa şaşılık tedavisinde faydalıdır.

Her şaşılık tipinde işe yaramaz; uygun olguyu muayene belirler.

Botulinum Toksin Enjeksiyonu

Kasları geçici olarak felç etmek için uygulanır.

Küçük açılı şaşılıklar ve cerrahi öncesi dönemde kullanılabilir.

Etkisi geçicidir; bazı olgularda hizanın kalıcı olarak düzelmesine yardımcı olabilir.

Cerrahi Tedavi

Gözlük veya diğer yöntemlerle düzeltilemeyen şaşılıklarda cerrahi müdahale gerekir.

Göz kaslarının pozisyonu ve gücü ayarlanarak gözler paralel hale getirilir.

Ameliyat göz kürelerinin üzerindeki kaslara yapılır; göz yuvasından çıkarılmaz. Bu, ailelerin en sık sorduğu ve en çok kaygılandığı noktadır.

Genel anestezi altında uygulanır ve çoğunlukla aynı gün taburculuk mümkündür.

Kayma açısı büyükse ya da her iki gözde kayma varsa birden fazla seansta planlanabilir.

Şaşılık Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

İlk günlerde gözlerde kızarıklık, batma hissi, sulanma ve hafif şişlik beklenen bulgulardır.

Kızarıklık genellikle birkaç hafta içinde belirgin olarak azalır, tam solması daha uzun sürebilir.

Damla tedavisi ve göz hijyeni tarifime uygun sürdürülür.

Havuz, deniz ve tozlu ortamlardan belirlediğim süre boyunca uzak durulur.

Gözlük kullanımı ve gerekiyorsa kapama tedavisi ameliyattan sonra da devam eder. Ameliyat hizayı düzeltir, görmeyi tek başına düzeltmez.

Takip muayeneleriyle hizanın kalıcılığı izlenir; bir bölüm çocukta ilerleyen yıllarda ek düzeltme gerekebilir.

Şaşılık Tedavisinde Zamanlama ve Göz Tembelliği

Görme yollarının şekillenebilirliği okul öncesi dönemde en yüksektir ve ilerleyen yaşlarda azalır. Bu nedenle şaşılıkta erken tanı, görünüşten çok görmeyi kurtarmakla ilgilidir.

Erken Teşhis: İlk 6 aydan itibaren düzenli göz muayenesi yapılmalıdır.

Doğumdan sonraki ilk aylarda ara sıra görülen kısa kaymalar olağan kabul edilebilir; ancak 4 aydan sonra süren ya da sürekli olan her kayma değerlendirilmelidir.

Düzenli Takip: Tedavi sürecinde doktor kontrolleri aksatılmamalıdır.

Aile Desteği: Özellikle kapama tedavisi sırasında çocuğa moral ve motivasyon sağlanmalıdır.

Ne Zaman Vakit Kaybetmeden Başvurmalı?

4 aylıktan büyük bir bebekte gözlerde sürekli kayma.

Daha önce düzgün olan gözlerde yeni başlayan kayma; özellikle çift görme, baş ağrısı, kusma ya da baş eğme eşlik ediyorsa aynı gün değerlendirme gerekir.

Göz bebeğinde beyazlık ya da fotoğraflarda tek gözde kırmızı refle alınmaması.

Göz kapağının göz bebeğini kapatması.

Ailelere Tavsiyeler

Gözlerde kayma fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir göz doktoruna başvurun.

Çocuğun gözlük kullanımını teşvik edin ve düzenli takmasını sağlayın.

Kapama tedavisi sırasında çocuğun sıkılmaması için eğlenceli aktiviteler planlayın.

Tedavi sürecinin sabır gerektirdiğini unutmayın.

Çocuklarda şaşılık, erken teşhis ve uygun tedavi yöntemleri ile düzeltilebilir. Düzenli göz muayeneleri ve aile desteği tedavi başarısını artırır. Kırma kusurları şaşılıkla yakından ilişkili olduğu için çocuklarda astigmat ve çocuklarda miyop sayfalarına da bakabilirsiniz. Diğer başlıklar çocuk göz hastalıkları bölümünde yer alıyor.

Hızlı Danışmanlık Al

Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ayşe Dolar Bilge olarak deneyimli ekibimle tanı ve tedavi hizmeti vermekteyim.

Sıkça Sorulan Sorular

Bebeğimin gözleri kayıyor, büyüyünce düzelir mi?

Doğumdan sonraki ilk aylarda ara sıra görülen kısa kaymalar olağan kabul edilebilir. Ancak 4 aydan sonra süren ya da sürekli olan her kaymanın değerlendirilmesi gerekir. Gözün iç köşesindeki deri katlantısına bağlı yalancı şaşılık tedavi gerektirmez, fakat bu ayrımı bekleyerek değil muayeneyle koymak gerekir.

Şaşılık ameliyatında göz yerinden çıkarılıyor mu?

Hayır. Ameliyat, göz küresinin üzerindeki kaslara yapılır; göz yuvasından çıkarılmaz. Kasların yeri ve gücü ayarlanarak gözler paralel hâle getirilir. İşlem genel anestezi altında uygulanır ve çoğunlukla aynı gün taburculuk mümkündür.

Şaşılık ameliyatı görmeyi de düzeltir mi?

Ameliyat gözlerin hizasını düzeltir, görmeyi tek başına düzeltmez. Kayan gözde tembellik gelişmişse, görmeyi geliştiren şey gözlük ve kapama tedavisidir. Bu yüzden sıralamayı genellikle şöyle kuruyorum: önce görmeyi kazanmak, sonra hizayı düzeltmek.

Kapama tedavisi günde kaç saat uygulanmalı?

Kapama süresi çocuğun yaşına ve iki göz arasındaki görme farkına göre belirlenir; standart bir süre yoktur. Her kontrolde görme ölçülür ve süre yeniden ayarlanır. Kapama kaymayı düzeltmez, kayan gözün görmesini geliştirir; bu yüzden düzenli uygulanması sonucu doğrudan etkiler.

Şaşılık göz tembelliğine yol açar mı?

Evet, tedavi edilmediğinde en sık sonucu budur. Çocuk beyni iki farklı görüntüyle baş edebilmek için kayan gözden gelen görüntüyü baskılar. Kullanılmayan göz gelişemez ve göz tembelliği yerleşir. Görme yollarının şekillenebilirliği okul öncesi dönemde en yüksek olduğu için erken tanı belirleyicidir.

Gözlükle şaşılık geçer mi?

Hipermetropa bağlı uyumsal içe şaşılıkta doğru dereceli gözlük kaymayı belirgin ölçüde ya da tamamen düzeltebilir. Bu nedenle çocuklarda gözlük kararını damlalı sikloplejik ölçüme dayandırıyorum. Gözlükle düzelmeyen kalıcı kaymalarda ise kapama tedavisi ve gerektiğinde cerrahi gündeme gelir.

Şaşılık ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?

İlk günlerde kızarıklık, batma hissi, sulanma ve hafif şişlik beklenir. Kızarıklık genellikle birkaç hafta içinde belirgin olarak azalır, tam solması daha uzun sürebilir. Havuz, deniz ve tozlu ortamlardan belirlediğim süre boyunca uzak durulur. Gözlük ve gerekiyorsa kapama tedavisi ameliyattan sonra da sürer.

Detaylı bilgi almak için iletişim bilgilerinizi bize gönderin, en kısa sürede sizi arayalım Şimdi Bilgi Al

Open WhatsApp
Scroll
BİZİ ARAYIN
WHATSAPP HATTI